Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων (ΣΕΜΠ) του Δήμου Αθηναίων και του Δήμου Πειραιά, τα θεσμικά συμβουλευτικά όργανα διαβούλευσης με τις μεταναστευτικές και προσφυγικές κοινότητες, συμμετείχαν με σχόλια και προτάσεις στο σχέδιο νόμου που έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Αθανάσιος Πλεύρης, στις 30 Δεκεμβρίου 2025 σχετικά με τροποποιήσεις στον Κώδικα Μετανάστευσης.
Τα σχόλια που κατατέθηκαν από κοινού από τα δύο ΣΕΜΠ με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων, εισφέρουν την οπτική της τοπικής αυτοδιοίκησης ως βασικού φορέα παροχής υπηρεσιών και εφαρμοστή πολιτικών καθώς και των μεταναστευτικών και προσφυγικών κοινοτήτων, που επηρεάζονται από τις πολιτικές που ρυθμίζουν το νομικό καθεστώς και την πρόσβαση σε δικαιώματα.
Οι προτάσεις υποβλήθηκαν με πρωτοβουλία του Δήμου Πειραιά και στην αρμόδια επιτροπή Μεταναστευτικού, Προσφυγικού και Διαχείρισης Κρίσεων της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), η οποία με τη σειρά της και στη βάση του θεσμικού της ρόλου ως συλλογικού οργάνου εκπροσώπησης των δήμων κατέθεσε υπόμνημα στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου συντασσόμενη πλήρως με τις προτάσεις των δύο Συμβουλίων.
Αναλυτικά τα σχόλια έχουν ως εξής:
α.14 και 12: Εκτιμούμε θετικά το μέτρο που εισάγει το παρόν άρθρο για μεγαλύτερη διάρκεια ισχύος κατά τη χορήγηση των αδειών διαμονής καθώς αποτελεί μια περισσότερο ρεαλιστική επιλογή ειδικά ως προς το σκέλος των διαδικασιών ανανέωσής της. Σε συνδυασμό με τις προβλέψεις του άρθρου 12 περί κατανομής της εξέτασης των αιτήσεων διαμονής που εκκρεμούν, εκτιμούμε ότι είναι στην κατεύθυνση της αποσυμφόρησης και της μείωσης των σοβαρών καθυστερήσεων στην έκδοση αδειών διαμονής στο υφιστάμενο πλαίσιο. Όσον αφορά το άρθρο 12, θα πρέπει να αποσαφηνιστούν διάφορα ζητήματα χωρικής αρμοδιότητας των κατά τόπους αποκεντρωμένων διοικήσεων προκειμένου να μην προκληθούν μεγαλύτερα προβλήματα από αυτά που επιδιώκει να επιλύσει η διάταξη.
α.35 αδ: Επί της αρχής συμφωνούμε με τη διάταξη. Ωστόσο, όσον αφορά τον τύπο άδειας διαμονής Α.4 και συγκεκριμένα την περίπτωση αδ θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι ανήλικα τέκνα πάσχοντα από σοβαρά προβλήματα υγείας συμπεριλαμβάνονται στη διάταξη καθότι μέχρι στιγμής ειδικά ανήλικοι πολίτες τρίτων χωρών με αναπηρίες δεν μπορούν να ενταχθούν στις προβλέψεις του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας ως προς το σκέλος των αναπηρικών επιδομάτων καθότι δεν υπήρχε πρόβλεψη να τους χορηγηθεί αυτοτελώς (ανεξάρτητα από την άδεια διαμονής του συντηρούντος) άδεια διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους.
α. 43: Η νομοθετική πρόβλεψη συντονιστικού οργάνου της μεταναστευτικής πολιτικής και της πολιτικής κοινωνικής ένταξης με την προσθήκη του παρόντος άρθρου είναι στην ορθή κατεύθυνση και αποτελεί πάγιο αίτημα των εμπλεκόμενων φορέων. Ωστόσο, σημειώνουμε και προτείνουμε τα εξής:
Στη λίστα των υπουργείων που αναφέρεται στο άρθρο να συγκαταλέγεται και το Υπουργείο κοινωνικής συνοχής και οικογένειας ως ένα από τα πλέον αρμόδια καθώς οι δομές εξυπηρέτησης ατόμων με προσφυγικό και μεταναστευτικό καθεστώς εμπίπτουν στην αρμοδιότητα ή συναρμοδιότητά του.
Να προβλέπεται ρητά η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Επιτροπή και τις υποεπιτροπές όχι δυνητικά και κατά περίπτωση αλλά ως ισότιμου, τακτικού μέλους στη βάση της συνταγματικώς προβλεπόμενης αρχής της επικουρικότητας.
Απαραίτητη θεωρούμε και την παρουσία του του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών, δευτεροβάθμιου σωματείου εκπροσώπησης μεταναστευτικών και προσφυγικών κοινοτήτων, και του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων. Οι εν λόγω φορείς μπορούν να διευκολύνουν την άσκηση της πολιτικής εισφέροντας την οπτική των μεταναστευτικών και προσφυγικών κοινοτήτων.
α. 16: Η προσθήκη στις κατηγορίες της επιβαρυντικής περίπτωσης β των μελών ΜΚΟ εγγεγραμμένων στο Μητρώο θέτει τη δράση των φορέων της κοινωνίας των πολιτών σε κίνδυνο καθώς δημιουργεί σύγχυση ανάμεσα στην παράνομη δράση εγκληματικών οργανώσεων και κυκλωμάτων και φορέων που ασκούν ανθρωπιστικό έργο, που σε πολλές περιπτώσεις καλύπτει υφιστάμενα κενά της κεντρικής διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης στην υποδοχή και την ένταξη δικαιούχων διεθνούς προστασίας.
α.38: Προτείνουμε τη διατήρηση της διάταξης περί χορήγησης άδειας διαμονής υπό όρους σχολικής παρακολούθησης σε ασυνόδευτα ανήλικα που ενηλικιώνονται, όπως προβλέπεται το στο α.161 παρ. 1 περ. γ και αποτελεί ένα δίκαιο μέτρο λειτουργώντας ως κίνητρο για νέους ανθρώπους να ενταχθούν ουσιαστικά, μέσω της εκπαίδευσης και της εργασίας, στη χώρα.